Επιταχυνσιομετρία και Φυσική Δραστηριότητα: Μια Αφηγηματική Ανασκόπηση Ερευνητικών Εφαρμογών στον Χώρο της Υγείας
Λέξεις-κλειδιά:
επιταχυνσιόμετρα, φυσική δραστηριότητα, υγεία, εφαρμογέςΠερίληψη
Οι εφαρμογές των επιταχυνσιομέτρων στην έρευνα στο χώρο της Υγείας έχουν εξελιχθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, περνώντας από την απλή καταγραφή της φυσικής δραστηριότητας (ΦΔ) σε πολυδιάστατα εργαλεία παρακολούθησης της υγείας και διαχείρισης ασθενειών. Η παρούσα ανασκόπηση παρουσιάζει τέσσερις βασικές εφαρμογές των επιταχυνσιομέτρων στο χώρο της υγείας, με ενδεικτικά παραδείγματα από τη σύγχρονη επιστημονική βιβλιογραφία: Α) αξιολόγηση και παρακολούθηση των επιπέδων ΦΔ, Β) κατανόηση των σχέσεων της ΦΔ με δείκτες υγείας, Γ) σχεδιασμός και αξιολόγηση παρεμβάσεων, Δ) διαχείριση παθήσεων. Στον τομέα της παρακολούθησης και αξιολόγησης, τα επιταχυνσιόμετρα έχουν προσφέρει τη βάση για αντικειμενική, μεγάλης κλίμακας καταγραφή μοτίβων ΦΔ. Η κατανόηση των σχέσεων με δείκτες υγείας έχει αναδιαμορφωθεί μέσα από μεγάλες επιδημιολογικές μελέτες. Η αξιολόγηση παρεμβάσεων έχει ωφεληθεί από τη χρήση αντικειμενικών μετρήσεων αποτελέσματος, που επιτρέπουν λεπτομερή κατανόηση των μηχανισμών αλλαγής συμπεριφοράς, ενώ αποτελούν και εργαλείο παρακίνησης. Ακόμα, οι εφαρμογές στη διαχείριση παθήσεων καταδεικνύουν την κλινική χρησιμότητα της συνεχούς παρακολούθησης της ΦΔ για εξατομικευμένη φροντίδα και έγκαιρη ανίχνευση μεταβολών στην υγεία. Συζητώνται, τέλος, πεδία για μελλοντική έρευνα.
Αναφορές
Argiropoulou, E. C., Michalopoulou, M., Aggeloussis, N., & Avgerinos, A. (2004). Validity and reliability of physical activity measures in greek high school age children. Journal of sports science & medicine, 3(3), 147–159.
Bourke, M., Haddara, A., Loh, A., Carson, V., Breau, B., & Tucker, P. (2023). Adherence to the World Health Organization's physical activity recommendation in preschool-aged children: a systematic review and meta-analysis of accelerometer studies. The international journal of behavioral nutrition and physical activity, 20(1), 52. https://doi.org/10.1186/s12966-023-01450-0
Buendia, R., Karpefors, M., Folkvaljon, F., Hunter, R., Sillen, H., Luu, L., Docherty, K., & Cowie, M. R. (2024). Wearable Sensors to Monitor Physical Activity in Heart Failure Clinical Trials: State-of-the-Art Review. Journal of cardiac failure, 30(5), 703–716. https://doi.org/10.1016/j.cardfail.2024.01.016
Cao, Z., Min, J., Hou, Y., Si, K., Wang, M., & Xu, C. (2025). Association of accelerometer-derived physical activity with all-cause and cause-specific mortality among individuals with cardiovascular diseases: a prospective cohort study. European journal of preventive cardiology, 32(1), 20–29. https://doi.org/10.1093/eurjpc/zwae248
Colberg, S. R., Sigal, R. J., Yardley, J. E., Riddell, M. C., Dunstan, D. W., Dempsey, P. C., Horton, E. S., Castorino, K., & Tate, D. F. (2016). Physical Activity/Exercise and Diabetes: A Position Statement of the American Diabetes Association. Diabetes care, 39(11), 2065–2079. https://doi.org/10.2337/dc16-1728
Crane, T. E., Skiba, M. B., Miller, A., Garcia, D. O., & Thomson, C. A. (2020). Development and Evaluation of an Accelerometer-Based Protocol for Measuring Physical Activity Levels in Cancer Survivors: Development and Usability Study. JMIR mHealth and uHealth, 8(9), e18491. https://doi.org/10.2196/18491
Czenczek-Lewandowska, E., Leszczak, J., Baran, J., Weres, A., Wyszyńska, J., Lewandowski, B., Dąbrowski, M., & Mazur, A. (2019). Levels of Physical Activity in Children and Adolescents with Type 1 Diabetes in Relation to the Healthy Comparators and to the Method of Insulin Therapy Used. International journal of environmental research and public health, 16(18), 3498. https://doi.org/10.3390/ijerph16183498
Demeyer, H., Mohan, D., Burtin, C., Vaes, A. W., Heasley, M., Bowler, R. P., Casaburi, R., Cooper, C. B., Corriol-Rohou, S., Frei, A., Hamilton, A., Hopkinson, N. S., Karlsson, N., Man, W. D., Moy, M. L., Pitta, F., Polkey, M. I., Puhan, M., Rennard, S. I., Rochester, C. L., … Chronic Lung Disease Biomarker and Clinical Outcome Assessment Qualification Consortium Task Force on Physical Activity (2021). Objectively Measured Physical Activity in Patients with COPD: Recommendations from an International Task Force on Physical Activity. Chronic obstructive pulmonary diseases (Miami, Fla.), 8(4), 528–550. https://doi.org/10.15326/jcopdf.2021.0213
Emberson, M. A., Lalande, A., Wang, D., McDonough, D. J., Liu, W., & Gao, Z. (2021). Effectiveness of Smartphone-Based Physical Activity Interventions on Individuals' Health Outcomes: A Systematic Review. BioMed research international, 2021, 6296896. https://doi.org/10.1155/2021/6296896
Ekelund, U., Tarp, J., Steene-Johannessen, J., Hansen, B. H., Jefferis, B., Fagerland, M. W., Whincup, P., Diaz, K. M., Hooker, S. P., Chernofsky, A., Larson, M. G., Spartano, N., Vasan, R. S., Dohrn, I. M., Hagströmer, M., Edwardson, C., Yates, T., Shiroma, E., Anderssen, S. A., & Lee, I. M. (2019). Dose-response associations between accelerometry measured physical activity and sedentary time and all cause mortality: systematic review and harmonised meta-analysis. BMJ (Clinical research ed.), 366, l4570. https://doi.org/10.1136/bmj.l4570
Fuller, D., Colwell, E., Low, J., Orychock, K., Tobin, M. A., Simango, B., Buote, R., Van Heerden, D., Luan, H., Cullen, K., Slade, L., & Taylor, N. G. A. (2020). Reliability and Validity of Commercially Available Wearable Devices for Measuring Steps, Energy Expenditure, and Heart Rate: Systematic Review. JMIR mHealth and uHealth, 8(9), e18694. https://doi.org/10.2196/18694
Giurgiu M, von Haaren-Mack B, Fiedler J, Woll S, Burchartz A, Kolb S, et al. (2024). The wearable landscape: Issues pertaining to the validation of the measurement of 24-h physical activity, sedentary, and sleep behavior assessment. J Sport Health Sci;14:101006. doi: 10.1016/j.jshs.2024.101006.
Han, S., Oh, B., Kim, H. J., Hwang, S. E., & Kim, J. S. (2024). Accelerometer-Based Physical Activity and Health-Related Quality of Life in Korean Adults: Observational Study Using the Korea National Health and Nutrition Examination Survey. JMIR human factors, 11, e59659. https://doi.org/10.2196/59659
Hardeman, W., Houghton, J., Lane, K., Jones, A., & Naughton, F. (2019). A systematic review of just-in-time adaptive interventions (JITAIs) to promote physical activity. The international journal of behavioral nutrition and physical activity, 16(1), 31. https://doi.org/10.1186/s12966-019-0792-7
Healy, G. N., Dunstan, D. W., Salmon, J., Cerin, E., Shaw, J. E., Zimmet, P. Z., & Owen, N. (2008). Breaks in sedentary time: beneficial associations with metabolic risk. Diabetes care, 31(4), 661–666. https://doi.org/10.2337/dc07-2046
Hodkinson, A., Kontopantelis, E., Adeniji, C., van Marwijk, H., McMillan, B., Bower, P., & Panagioti, M. (2019). Accelerometer- and Pedometer-Based Physical Activity Interventions Among Adults With Cardiometabolic Conditions: A Systematic Review and Meta-analysis. JAMA network open, 2(10), e1912895. https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2019.12895
Jarchi, D., Pope, J., Lee, T. K. M., Tamjidi, L., Mirzaei, A., & Sanei, S. (2018). A Review on Accelerometry-Based Gait Analysis and Emerging Clinical Applications. IEEE reviews in biomedical engineering, 11, 177–194. https://doi.org/10.1109/RBME.2018.2807182
Kanavaki, AM. (2019). Determinants and Implications of Physical Activity in People living with Hip or Knee Osteoarthritis: An integrated approach. Chapter 6. University of Birmingham, UK. https://etheses.bham.ac.uk/id/eprint/9754/
Kanavaki, A.M., Michalopoulou, M., Apostolidou, M., Gkrekidis, A., Kouli, E., Douda, H., Smillios, I., Gourgoulis, V., Syrakoulis, G., & Aggelousis, N. (Μάιος 2023a). Autonomous motivation, exercise self-efficacy and outcome expectations as predictors of accelerometer-assessed moderate-to-vigorous physical activity in older adults: a cross-sectional study. 16ο Διεθνές Συνέδριο Αθλητικής Ψυχολογίας, Τρίκαλα.
Kanavaki, A., Michalopoulou, M., Kouli, E., Gkrekidis, A., Douda, H., Smilios, I., Gourgoulis, V., Sirakoulis, G., & Aggelousis, N. (2023b). Fear of Falling and Moderate-to-Vigorous Physical Activity in Community-Dwelling Older Adults. A Cross-Sectional Analysis. Inquiries in Physical Education and Sport, 21(1), 49–60. https://doi.org/10.26253/heal.uth.ojs.ispe.2023.1966
Kanavaki, A.M., Michalopoulou, M., Stathi, A., Kouli, E., Gourgoulis, V., Gkrekidis, A., Douda, H.T., Smilios, I., Sirakoulis, G., Aggelousis, N. (2024a). Validity of the General Practice Physical Activity Questionnaire (GPPAQ) in adults 60–90 years. Journal of Public Health. https://doi.org/10.1007/s10389-024-02288-x
Kanavaki, Α.M., Nasiou, Ε. Ioannidou, Μ. Pavlidou, S., Amprasi, E. Roumelioti, M. Papanikolaou, F. Retzepis, N. Aggelousis, N., Michalopoulou, M. (June 2024b). Accelerometer-measured physical activity patterns in adults 65-90 years in Greece. 32th International Congress on Physical Education and Sports, Komotini.
Kanavaki, A. M., Rushton, A., Klocke, R., Abhishek, A., & Duda, J. L. (2022). Assessing moderate-to-vigorous physical activity in hip and knee osteoarthritis using accelerometers: Implications of different patterns and cut-points for health and well-being. Journal of sports sciences, 40(2), 156–163. https://doi.org/10.1080/02640414.2021.1981689
Katzmarzyk, P. T., Church, T. S., Craig, C. L., & Bouchard, C. (2009). Sitting time and mortality from all causes, cardiovascular disease, and cancer. Medicine and science in sports and exercise, 41(5), 998–1005. https://doi.org/10.1249/MSS.0b013e3181930355
Knox, E. C. L., Quirk, H., Glazebrook, C., Randell, T., & Blake, H. (2019). Impact of technology-based interventions for children and young people with type 1 diabetes on key diabetes self-management behaviours and prerequisites: a systematic review. BMC endocrine disorders, 19(1), 7. https://doi.org/10.1186/s12902-018-0331-6
Kolovelonis, A., Syrmpas, I., Marcuzzi, A., … Ling, F. (2024). DE-PASS best evidence statement (BESt): determinants of adolescents’ device-based physical activity and sedentary behaviour in settings: a systematic review and meta-analysis. BMC Public Health, 24, 1706. https://doi.org/10.1186/s12889-024-19136-y
Konerding, U., & Szel, C. (2021). Promoting physical activity in persons with type 2 diabetes mellitus: A systematic review of systematic reviews. Patient education and counseling, 104(7), 1600–1607. https://doi.org/10.1016/j.pec.2020.12.011
Kuzmin, A.V., Ivashchenko, A.V. & Ryabova, E.P. (2023). Biomedical Engineering, 57, 300–304. https://doi.org/10.1007/s10527-023-10320-9
Liao, D. Q., Li, H. M., Chen, H. J., Lai, S. M., Tang, X. L., Qiu, C. S., Du, L. Y., Huang, H. X., Xiong, Z. Y., Kuang, L., Zhang, B. Y., Zhang, P. D., Gao, J., Zhong, W. F., Chen, P. L., Liu, D., Yang, J., Huang, Q. M., Mao, C., & Li, Z. H. (2025). Association of Accelerometer-Derived Physical Activity Pattern With the Risks of All-Cause, Cardiovascular Disease, and Cancer Death. Journal of the American Heart Association, 14(8), e039225. https://doi.org/doi:10.1161/JAHA.124.039225
Nooruddin, S., Islam, M.M., Sharna, F.A., Alhetari, H., & Kabir, M. N. (2022). Sensor-based fall detection systems: a review. Journal of Ambient Intelligence and Humanized Computing, 13, 2735–2751. https://doi.org/10.1007/s12652-021-03248-z
Pavlidou, S., Leontsini, D., Foteinakis, P., Kanavaki, A. M., Chatzinikolaou, A., Avloniti, A., & Mixalopoulou, M. (2024). Temporal trends of physical activity and sedentary behavior among Greek school-age children: A comparison of two cross-sectional cohorts. Journal of Physical Education and Sport, 24(4), 942-949. https://doi.org/10.7752/jpes.2024.04107
Ramakrishnan, R., Doherty, A., Smith-Byrne, K., Rahimi, K., Bennett, D., Woodward, M., Walmsley, R., & Dwyer, T. (2021). Accelerometer measured physical activity and the incidence of cardiovascular disease: Evidence from the UK Biobank cohort study. PLoS medicine, 18(1), e1003487. https://doi.org/10.1371/journal.pmed.1003487
Regan, C., Hagströmer, M., Bergman, F., Bäck, M., Drake, I., Johansson, H., Rossen, J., & von Rosen, P. (2025). Accelerometer-Measured Physical Activity and Sedentary Behavior in Individuals With and Without Chronic Diseases: Cross-Sectional Results of 27,890 Adults From the Swedish CArdioPulmonary BioImage Study Cohort. Journal of physical activity & health, 22(8), 940–949. https://doi.org/10.1123/jpah.2024-0771
Riddell, M. C., Gallen, I. W., Smart, C. E., Taplin, C. E., Adolfsson, P., Lumb, A. N., Kowalski, A., Rabasa-Lhoret, R., McCrimmon, R. J., Hume, C., Annan, F., Fournier, P. A., Graham, C., Bode, B., Galassetti, P., Jones, T. W., Millán, I. S., Heise, T., Peters, A. L., Petz, A., … Laffel, L. M. (2017). Exercise management in type 1 diabetes: a consensus statement. The lancet. Diabetes & endocrinology, 5(5), 377–390. https://doi.org/10.1016/S2213-8587(17)30014-1
Shetty, V. B., Fried, L., Roby, H. C., Soon, W. H. K., Nguyen, R., Ong, A., Jaimangal, M., Francis, J., Paramalingam, N., Cross, D., & Davis, E. (2024). Development of a Novel Mobile Health App to Empower Young People With Type 1 Diabetes to Exercise Safely: Co-Design Approach. JMIR diabetes, 9, e51491. https://doi.org/10.2196/51491
Similä, H., Immonen, M., & Ermes, M. (2017). Accelerometry-based assessment and detection of early signs of balance deficits. Computers in biology and medicine, 85, 25–32. https://doi.org/10.1016/j.compbiomed.2017.04.009
Spartano, N. L., Davis-Plourde, K. L., Himali, J. J., Andersson, C., Pase, M. P., Maillard, P., DeCarli, C., Murabito, J. M., Beiser, A. S., Vasan, R. S., & Seshadri, S. (2019). Association of Accelerometer-Measured Light-Intensity Physical Activity With Brain Volume: The Framingham Heart Study. JAMA network open, 2(4), e192745. https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2019.2745
Stierlin, A. S., De Lepeleere, S., Cardon, G., Dargent-Molina, P., Hoffmann, B., Murphy, M. H., Kennedy, A., O'Donoghue, G., Chastin, S. F., De Craemer, M., & DEDIPAC consortium (2015). A systematic review of determinants of sedentary behaviour in youth: a DEDIPAC-study. The international journal of behavioral nutrition and physical activity, 12, 133. https://doi.org/10.1186/s12966-015-0291-4
Timm, I., Giurgiu, M., Ebner-Priemer, U., & Reichert, M. (2024). The Within-Subject Association of Physical Behavior and Affective Well-Being in Everyday Life: A Systematic Literature Review. Sports medicine (Auckland, N.Z.), 54(6), 1667–1705. https://doi.org/10.1007/s40279-024-02016-1
Troiano, R. P., Berrigan, D., Dodd, K. W., Mâsse, L. C., Tilert, T., & McDowell, M. (2008). Physical activity in the United States measured by accelerometer. Medicine and science in sports and exercise, 40(1), 181–188. https://doi.org/10.1249/mss.0b013e31815a51b3
Tudor-Locke, C., Brashear, M. M., Johnson, W. D., & Katzmarzyk, P. T. (2010). Accelerometer profiles of physical activity and inactivity in normal weight, overweight, and obese U.S. men and women. The international journal of behavioral nutrition and physical activity, 7, 60. https://doi.org/10.1186/1479-5868-7-60
U.S. Department of Health and Human Services. (2018). Physical Activity Guidelines for Americans, 2nd edition. Retrieved from https://odphp.health.gov/sites/default/files/2019-09/Physical_Activity_Guidelines_2nd_edition.pdf
U.S. Department of Health and Human Services. (2008). 2008 Physical Activity Guidelines for Americans. Retrieved from https://odphp.health.gov/sites/default/files/2019-09/paguide.pdf
Wang, F., & Boros, S. (2019). The effect of physical activity on sleep quality: a systematic review. European Journal of Physiotherapy, 23(1), 11–18. https://doi.org/10.1080/21679169.2019.1623314
World Health Organization (2018). Global action plan on physical activity 2018–2030: more active people for a healthier world. Geneva. Licence: CC BY-NC-SA 3.0 IGO.
Λήψεις
Δημοσιευμένα
Πώς να δημιουργήσετε Αναφορές
Τεύχος
Ενότητα
Άδεια
Οι Συγγραφείς που δημοσιεύουν εργασίες τους σε αυτό το περιοδικό συμφωνούν στους παρακάτω όρους:
α. Οι Συγγραφείς διατηρούν τα Πνευματικά Δικαιώματα και χορηγούν στο περιοδικό το δικαίωμα της πρώτης δημοσίευσης ενώ ταυτόχρονα τα πνευματικά δικαιώματα της εργασίας προστατεύονται σύμφωνα με την Creative Commons Attribution License που επιτρέπει σε τρίτους - αποδέκτες της άδειας να χρησιμοποιούν την εργασία όπως θέλουν με την προϋπόθεση της διατήρησης των διατυπώσεων που προβλέπονται στην άδεια σχετικά με την αναφορά στον αρχικό δημιουργό και την αρχική δημοσίευση σε αυτό το περιοδικό.
β. Οι Συγγραφείς μπορούν να συνάπτουν ξεχωριστές, και πρόσθετες συμβάσεις και συμφωνίες για την μη αποκλειστική διανομή της εργασίας όπως δημοσιεύτηκε στο περιοδικό αυτό (π.χ. κατάθεση σε ένα ακαδημαϊκό καταθετήριο ή δημοσίευση σε ένα βιβλίο), με την προϋπόθεση της αναγνώρισης και την αναφοράς της πρώτης δημοσίευσης σε αυτό το περιοδικό.
γ. Το περιοδικό επιτρέπει και ενθαρρύνει τους Συγγραφείς να καταθέτουν τις εργασίες τους μέσω διαδικτύου (π.χ. σε ένα ακαδημαϊκό καταθετήριο ή στους προσωπικές τους ιστοσελίδες) πριν και μετά από τις διαδικασίες της δημοσίευσης, καθώς αυτό μπορεί να οδηγήσει σε παραγωγική ανταλλαγή ιδεών και σκέψεων καθώς επίσης και σε γρηγορότερη και μεγαλύτερη χρήση και ευρετηρίαση της δημοσιευμένης εργασίας
